Tám tướng cát tường trong Phật giáo

Khi các biểu tượng cát tường này xuất hiện tại bất kỳ nơi nào thì nơi đó trở thành sự gia trì hoàn hảo. Tám tướng cát tường khi được vẽ kết hợp lại với nhau thành một tổng thể được gọi là trí tuệ Bản Lai, chính là hóa thân Phật dưới hình thức biểu tượng cát tường để ban gia trì lợi ích chúng sinh.

Ngày nay, không có nhiều người biết về nguồn gốc và ý nghĩa của các biểu tượng Phật giáo. Các hình ảnh, họa tiết Phật giáo nói chung và đặc biệt là Phật giáo Kim Cương thừa không bao giờ được người nghệ sĩ trình bày một cách ngẫu nhiên tùy hứng mà đều là thông điệp cát tường mang ý nghĩa biểu trưng sâu sắc. Từ khuôn mặt Phật Bản tôn hướng về bên phải hay bên trái, các thế ấn của Ngài, sự lựa chọn đồ vật trang trí, pháp khí, các loài linh thú cho đến màu sắc của một cánh sen đều nhằm tạo ra từ trường gia trì cát tường và thể hiện ý nghĩa Phật pháp riêng biệt cho hành giả và đại chúng có phúc duyên chiêm bái.

Trong số các biểu tượng cổ điển và phổ biến nhất của văn hóa Phật giáo phải kể đến tám tướng cát tường. Nguồn gốc của tám tướng này được tìm thấy trong những kinh điển cổ xưa của Ấn Độ và được cho là có mối liên hệ với Thân – Khẩu – Ý giác ngộ của Đức Phật. Các ý nghĩa đó có thể được mô tả toát yếu như sau:

Dù lọng

Dù lọng

Tượng trưng cho đầu của Phật. Lọng thường được xem là biểu tượng của hoàng gia và có công dụng tránh được sức nóng của mặt trời. Trong Phật giáo, lọng có ý bảo vệ khỏi sự thiêu đốt của các lậu hoặc và thoát khỏi khổ đau. Khi tặng lọng báu cho ai ngụ ý cầu cho người đó luôn được Tam bảo che chở và gia bị.

Song ngư

Song ngư

Tượng trưng cho mắt của Phật. Trong Phật giáo, biểu tượng này chỉ cho người đang tu tập không sợ bị chìm trong biển khổ sanh tử như cá tự do bơi lội trong nước, nó cũng là biểu tượng của sự may mắn. Khi tặng cặp cá cho ai ngụ ý chúc người đó luôn may mắn, cát tường.

Bình báu

Bình báu

Tượng trưng cho cổ của Phật. Bình báu được tin là đựng đầy vật quý và linh thiêng, cho dù có lấy ra bao nhiêu thì nó vẫn luôn đầy ắp trong bình. Khi ta thực hành hạnh bố thí và cúng dường thì các vật phẩm đó không mất đi mà chúng đã được chuyển vào bình báu vô lậu này. Ngoài ra, bình báu cũng tượng trưng cho trường thọ và giàu sang phú quý. Khi tặng bình báu cho người nào tức là ngụ ý cầu nguyện cho người đó trường thọ, giàu sang phú quý.

Hoa sen

Hoa sen

Tượng trưng cho lưỡi của Phật. Trong Phật giáo, hoa sen tượng trưng cho bản tánh thanh tịnh, chân thật của chúng sanh, chỉ cho những hành giả tu tập đã vượt ra khỏi luân hồi để đi vào trạng thái thanh tịnh của sự giác ngộ.

Tù và

Tù và

Tượng trưng cho Pháp âm của Phật. Trong Phật giáo, vỏ ốc biển màu trắng có những xoắn theo chiều kim đồng hồ tượng trưng cho Chánh pháp của Đức Phật vang rộng, sâu và xa khắp muôn phương như âm thanh của nó, khiến cho chúng sanh nghe được liền thức tỉnh khỏi vô minh. Ngoài thế gian, vỏ ốc biển trắng tượng trưng cho sức mạnh, quyền lực và sự tự chủ, âm thanh của nó xua đuổi tà ma, ngăn chặn thiên tai và làm cho các loài độc hại kinh sợ. Trong khóa lễ, nó vừa được sử dụng làm nhạc cụ, vừa dùng để đựng nước cúng dường.

Nút trường cửu

Nút trường cửu

Tượng trưng cho ý của Phật (từ bi và trí tuệ của Phật). Sự bện chặt của các dây chỉ cho sự kết nối chặt chẽ của các hiện tượng trong vũ trụ như một vòng khép kín của nhân và quả, nó tượng trưng cho sự thống nhất và hài hòa cân đối, sự hợp nhất của từ bi và trí tuệ. Về mặt nhân quả thì quả thiện trong tương lai bắt nguồn từ nhân lành trong hiện tại. Vì nút cát tường tượng trưng cho sự kết nối, nên khi chọn nút thắt vô tận làm quà tặng thì ngụ ý rằng nút thắt này sẽ gắn kết người tặng và người được tặng với nhau.

Cờ chiến thắng

Cờ chiến thắng

Tượng trưng cho thân của Phật. Cờ chiến thắng tượng trưng cho sự chiến thắng ma vương của Đức Phật và sự chiến thắng tham ái, sân giận, sợ chết và lòng kiêu mạn. Khi tặng cờ chiến thắng cho ai nhằm cầu chúc cho người đó thành đạt trong cuộc sống và trên đường đạo.

Bánh xe pháp luân

Bánh xe pháp luân

Tượng trưng cho bàn chân của Phật. Bánh xe có 8 nan xe, tượng trưng cho Bát chánh đạo và sự diệu dụng của trí tuệ, giúp chấm dứt vô minh và đoạn tận khổ đau; trục bánh xe: tượng trưng cho sự rèn luyện trong khuôn khổ giới pháp, hỗ trợ cho tâm được ổn định; vành bánh xe: biểu thị cho sự kiểm soát và nhất tâm trong khi hành thiền, giống như vòng và nan bánh xe được giữ bởi trục của nó. Bánh xe pháp luân tượng trưng cho giáo pháp luôn được trao truyền và trải rộng khắp muôn phương.